درماتیت سبورئیک یکی از رایجترین مشکلات پوستی است که میلیونها نفر در سراسر جهان با آن دست و پنجه نرم میکنند. این بیماری نه تنها ظاهر پوست را تحت تأثیر قرار میدهد، بلکه گاهی با خارش آزاردهنده یا پوستهریزی مداوم همراه است و تا حد زیادی اعتمادبهنفس را در موقعیتهای روزمره کاهش میدهد.
خوشبختانه با وجود مزمن بودن، کاملاً قابل کنترل است و با شناخت دقیق علائم و عوامل محرک، میتوان دورههای تشدید آن را به حداقل رساند و کیفیت زندگی را حفظ کرد. در این مقاله با علائم شایع درماتیت سبورئیک، علل اصلی و عوامل تشدیدکننده آن، تفاوتش با بیماریهای مشابه پوستی و مهمتر از همه روشهای درمانی مؤثر خانگی و پزشکی آشنا خواهید شد تا بتوانید این مشکل را بهتر مدیریت کنید و از عودهای ناخوشایند آن پیشگیری نمایید.
4 اسفند 1404سبورئیک یک بیماری التهابی مزمن و غیرواگیر پوست است که بیشتر در قسمت های دارای غدد چربی فعال مانند پوست سر، پیشانی، ابروها، کنارههای بینی، پشت گوشها، پشت گوش و گاهی قفسه سینه ظاهر میشود. این عارضه با تولید بیش از حد چربی پوست، رشد مخمر طبیعی مالاسزیا و پاسخ نامناسب سیستم ایمنی همراه است و باعث قرمزی، پوستهریزی چرب مثل شوره زرد یا سفید، خارش خفیف تا متوسط و گاهی احساس سوزش خواهد شد.
این مشکل در بزرگسالان معمولاً طولانی مدت است و بهصورت دورهای عود میکند، اما با مراقبت منظم و درمان مناسب، علائم آن به خوبی مدیریت شده و بسیاری از افراد تقریباً بدون مشکل با آن زندگی میکنند.
علائم درماتیت سبورئیک معمولاً به تدریج ظاهر میشوند و شدت بسته به فرد، فصل سال و عوامل محرک متفاوت است. شایعترین نشانهها عبارتند از:
نکته مهم: خاراندن مداوم نواحی درگیر میتواند باعث ریزش موقت مو شود، اما این ریزش دائمی نیست و با کنترل بیماری و کاهش خارش، موها دوباره رشد میکنند. اگر علائم شدید، زیاد یا مقاوم به درمان خانگی بود، حتماً به متخصص پوست مراجعه کنید.
این بیماری معمولاً در قسمت هایی ظاهر میشود که غدد چربی یا همان سباسه بیشتری دارند، از جمله موارد زیر:
علت دقیق درماتیت سبورئیک هنوز به طور کامل مشخص نیست و پژوهشگران معتقدند این بیماری نتیجه ترکیبی از چند عامل است. یکی از مهمترین عوامل شناخته شده، رشد بیش از حد مخمر طبیعی پوست به نام مالاسزیا است. این مخمر روی پوست همه افراد وجود دارد و در حالت عادی بیضرر است، اما وقتی شرایط مناسب (مانند چربی زیاد پوست) فراهم شود، بیش از حد تکثیر خواهد شد.
مالاسزیا از چربی طبیعی پوست سبوم تغذیه کرده و در فرآیند متابولیسم خود، اسیدهای چرب خاصی تولید میکند. این اسیدهای چرب برای پوست تحریککننده هستند و باعث واکنش التهابی میشوند که منجر به قرمزی، خارش و پوستهریزی خواهد شد. در ادامه، این التهاب سد دفاعی پوست را ضعیف میکند، رطوبت پوست راحتتر تبخیر میشود و محیط برای رشد بیشتر مخمر مساعدتر میگردد؛ این چرخه باعث ادامهدار شدن و عود مکرر بیماری میشود. علاوه بر این، عوامل زیر نیز در ایجاد یا تشدید درماتیت سبورئیک نقش دارند:
برخی شرایط احتمالا علائم درماتیت سبورئیک را شدیدتر یا عود آن را بیشتر خواهند کرد. از جمله این عوامل میتوان به تماس با مواد شیمیایی قوی مانند رنگها و شویندههای قوی، ابتلا به عفونتها، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور مستقیم خورشید، آب و هوای سرد و خشک، استرس و فشارهای روحی و همچنین استفاده از محصولات مراقبت پوستی حاوی الکل اشاره کرد. کنترل این عوامل میتواند به کاهش التهاب و بهتر شدن علائم کمک کند.
خیر. این بیماری مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. پس اگر اقوام یا افراد نزدیکتان به این بیماری مبتلا شده، خیلی نگران نباشید. اگر فردی به کلینیک مراجعه کرده و کاشت مو و حتی کاشت مو بدون جراحی انجام داده و بعد دچار این مشکل شده هم معمولاً ربطی به شرایط آن کلینیک ندارد؛ اما در هر حال نیاز است که بدانید این بیماری مسری نیست.
یک سری شرایط وجود دارد که اگر در مورد شما صدق کند؛ شانستان برای ابتلا به درماتیت سبورئیک افزایش پیدا میکند. ما مواردی را به شما توضیح میدهیم که احتمال ابتلا به این مشکل در آنها بیشتر است:
یک سری اقدامات وضعیت درماتیت سبورئیک را بدتر میکند. فرقی هم ندارد که شما قبلاً کاشت مو به روش fue انجام داده باشید یا از چه محصولی استفاده کرده باشید. در هر صورت عوارض این بیماری کاملاً طبیعی است.
سوال مهمی که در این بین وجود دارد، این است که پزشکان چگونه درماتیت سبورئیک را تشخیص میدهند؟ پزشک با معاینه پوست تشخیص میدهد؛ زیرا پلاکها معمولاً مشخص هستند و نیازی به آزمایش خاصی نیست.
اگر با درمان بهبود پیدا نکنید، ممکن است پزشک نمونهبرداری از پوست (بیوپسی) درخواست کند تا مطمئن شود بیماری دیگری وجود ندارد.
شاید خندهدار به نظر برسد اما درماتیت سبورئیک میتواند با خیلی از بیماریها اشتباه گرفته شود و علت آن هم ظاهر مشابهی است که این بیماریها با یکدیگر دارند.
• کاندیدیازیس
• ایمپتیگو
• لوپوس اریتماتوز
• پسوریازیس
• روزاسه
این بیماری معمولاً خود به خود برطرف نمیشود. درمان به محل درگیری و شدت آن بستگی دارد. هدف درمان کاهش پوستهریزی و خارش بوده و ممکن است برای جلوگیری از عود، نیاز به ادامه درمان باشد. پس برای درمان عجله نکنید و دقیقاً متناسب با برنامهریزی پزشک پیش بروید و کاری جدا از دستور پزشک انجام ندهید تا نتیجه بگیرید.
درمان پوست سر مبتلا به درماتیت سبورئیک در نوجوانان و بزرگسالان معمولاً با شامپوهای دارویی شروع میشود و بسته به شدت علائم (خفیف، متوسط یا شدید) متفاوت است؛ در موارد خفیف که اغلب به صورت شوره سر است، میتوانید از شامپوهای ضدشوره بدون نسخه حاوی مواد مؤثری مانند سلنیوم سولفاید (سلنیوم)، زینک پیریتیون (روی) یا قطران زغال سنگ استفاده کنید که به کاهش پوستهریزی، التهاب و رشد قارچ کمک میکنند.
برای کنترل طولانیمدت و جلوگیری از عود، پزشک اغلب شامپوهای ضدقارچ قویتری مانند کتوکونازول یا سیکلوپیروکس تجویز میکند که معمولاً ۲–۳ بار در هفته و برای چند دقیقه روی پوست سر ماساژ داده شده و سپس آبکشی میشوند؛ در موارد متوسط تا شدید که التهاب، قرمزی و خارش بیشتری وجود دارد، شامپوها یا لوسیونهای حاوی کورتیکواستروئیدهای موضعی مانند بتامتازون والرات، کلوبتازول یا فلووسینولون توصیه میشوند که التهاب را سریع کاهش میدهند، اما پزشک حتماً نحوه مصرف محدود (معمولاً کوتاه مدت)، دفعات استفاده و عوارض احتمالی مانند نازک شدن پوست یا خشکی را توضیح خواهد داد تا از عوارض جانبی جلوگیری شود.
درمان ترکیبی ضدقارچ و ضدالتهاب اغلب مؤثرتر است و استفاده مداوم و منظم شامپوهای نگهدارنده (مثلاً هفتهای یک بار پس از بهبود) برای پیشگیری از بازگشت علائم ضروری است؛ همیشه قبل از شروع، با متخصص پوست مشورت کنید تا درمان مناسب سن، شدت بیماری و نوع پوست شما انتخاب شود.
برای صورت و بدن (مثل ابرو، بینی، گوش، سینه و…) درمان حساستر بوده و بهتر است به مراکز معتبر مانند کلینیک کاشت مو دکتر نجف بیگی مراجعه کنید تا پوست شما بررسی شود. گزینههای اصلی درمان احتمالا موارد زیر خواهد بود:
بعضی از شرایط نشان میدهد که وضعیت درماتیت سبورئیک بدتر شده و باید دوباره به پزشک مراجعه کرد. اگر موارد زیر در شما دیده شد، حتماً به پزشک مراجعه کنید:
درمان درماتیت سبورئیک تا حد زیادی به مراقبتهای شخصی شما بستگی دارد؛ رعایت این نکات ساده میتواند روند بهبود را تسریع کند، علائم را کنترل و از عود مجدد پیشگیری کند:
دقت کنید که شما نمیتوانید به طور کامل از این بیماری پیشگیری کنید اما میتوانید یک سری اقدامات انجام دهید که تا حد زیادی خطر ابتلا به آن را کاهش میدهد که ما در این قسمت راهکارهای مفیدی را ارائه دادهایم.
در نهایت باز هم باید گفت که درماتیت سبورئیک یک بیماری پوستی مزمن و عودکننده است که علت دقیق آن به طور کامل مشخص نیست، اما عواملی مانند فعالیت بیش از حد غدد چربی، رشد قارچ مالاسزیا و اختلالات سیستم ایمنی در بروز آن نقش دارند.
اگر چه درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما با استفاده از شامپوهای دارویی، درمانهای موضعی یا خوراکی و رعایت مراقبتهای پوستی مناسب میتوان علائم را به خوبی کنترل کرد. پیگیری درمان، پرهیز از عوامل محرک و مراجعه به پزشک در صورت تشدید علائم، به بیماران کمک میکند تا این بیماری را بهطور مؤثر مدیریت کرده و کیفیت زندگی خود را حفظ کنند.
خیر. درماتیت سبورئیک یک بیماری غیرمسری است و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
خیر. این بیماری درمان قطعی ندارد، اما با درمانهای دارویی و مراقبتهای مناسب میتوان علائم آن را کنترل و از عود بیماری جلوگیری کرد.
استرس، خستگی، تغییرات فصلی، هوای سرد و خشک، عفونتها، تماس با مواد شیمیایی قوی و استفاده از محصولات پوستی حاوی الکل میتوانند باعث تشدید علائم شوند.
شوره سر در واقع یکی از اشکال خفیف درماتیت سبورئیک است که معمولاً فقط پوست سر را درگیر میکند و التهاب آن کمتر است.
در صورتی که علائم شدید باشند، با درمانهای بدون نسخه درمان نشده، دچار عفونت شوند یا بر زندگی روزمره و سلامت روان فرد تأثیر بگذارند، مراجعه به پزشک توصیه میشود.
ارسال دیدگاه